Art. 50 AI Act: 22 lipca i 2 sierpnia 2026

Termin 22 lipca 2026 r. o 18:00 CEST dla podmiotów, które chciały znaleźć się na początkowej liście sygnatariuszy kodeksu przejrzystości treści generowanych przez AI, już upłynął. Sam kodeks jest dobrowolny. Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się obowiązki z art. 50 AI Act wobec systemów mieszczących się w jego zakresie. To dwie różne daty i dwa różne zdarzenia.

Podpisanie kodeksu nie jest obowiązkiem każdej firmy korzystającej z ChatGPT, Copilota czy generatora obrazów. Najpierw trzeba ustalić rolę organizacji i przypadek użycia. Dopiero wtedy wiadomo, czy firma jest dostawcą systemu objętego art. 50 ust. 1 lub 2, podmiotem stosującym w sytuacji z ust. 3 lub 4, czy zwykłym użytkownikiem narzędzia, wobec którego dany obowiązek nie powstaje.

Najkrótsza odpowiedź: termin 22 lipca dotyczył wejścia na początkową listę sygnatariuszy. Podpisanie kodeksu jest dobrowolne, a brak podpisu nie oznacza niezgodności z AI Act. Od 2 sierpnia podmiot objęty art. 50, który nie podpisał kodeksu, wykazuje zgodność innymi adekwatnymi środkami.

Co wydarzyło się 22 lipca 2026 r.?

Komisja Europejska zaprosiła dostawców i podmioty stosujące objęte art. 50 ust. 2 i 4 do podpisania Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content. Formularz złożony do 22 lipca 2026 r., 18:00 CEST pozwalał znaleźć się na początkowej liście sygnatariuszy publikowanej przed 2 sierpnia.

Nie był to ostateczny termin na podpisanie kodeksu. Zgodnie z FAQ Komisji można do niego przystąpić także później. Data 22 lipca decydowała o obecności na pierwszej liście, a nie o tym, czy organizacja „może być zgodna”.

Kodeks opisuje praktyki dotyczące między innymi oznaczeń maszynowych, metadanych, znaków wodnych i ujawnień dla deepfake’ów oraz innych treści generowanych lub manipulowanych przez AI. Może pomagać w wykazaniu zgodności, ale nie zwalnia z oceny własnego systemu i obowiązków.

Co obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r.?

Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się obowiązki z art. 50 ust. 1–5. Dotyczą systemów AI mieszczących się w zakresie przepisu, które są wprowadzane na rynek lub oddawane do użytku w Unii Europejskiej. Nie zależą od tego, czy organizacja podpisała kodeks.

Najważniejsza różnica jest praktyczna:

sygnatariusz może odwołać się do praktyk kodeksu jako części swojego sposobu wykazania zgodności;
podmiot, który nie podpisał kodeksu, nadal może być zgodny, lecz musi wykazać to innymi środkami, których adekwatność oceni właściwy organ nadzoru rynku.

Po 2 sierpnia decyzja „podpisujemy / nie podpisujemy” nadal nie wystarcza. Potrzebna jest dokumentacja: inwentarz systemu, rola, zakres obowiązku, sposób oznaczania lub ujawniania, owner, test i dowód działania kontroli.

Kogo dotyczy który ustęp art. 50?

Art. 50 ust. 1 — system rozmawia bezpośrednio z człowiekiem

Dostawca systemu przeznaczonego do bezpośredniej interakcji z osobami ma zapewnić, aby użytkownik wiedział, że rozmawia z AI — chyba że jest to oczywiste dla osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i rozsądnej. W praktyce może to dotyczyć chatbota na stronie, asystenta w aplikacji lub voicebota.

Art. 50 ust. 2 — system generuje treści syntetyczne

Dostawca systemu generującego lub manipulującego obrazem, dźwiękiem, wideo albo tekstem ma zapewnić oznaczenie wyników w formacie nadającym się do odczytu maszynowego i wykrywalność jako treści wygenerowanej lub zmanipulowanej przez AI. Przepis przewiduje wyjątki, między innymi dla standardowej funkcji asystującej, która nie zmienia istotnie danych wejściowych lub ich semantyki.

Art. 50 ust. 3 — rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna

Podmiot stosujący informuje osoby, wobec których działa taki system. Osobno trzeba sprawdzić praktyki zakazane: użycie rozpoznawania emocji w miejscu pracy i edukacji jest co do zasady zakazane, z wąskimi wyjątkami medycznymi lub bezpieczeństwa.

Art. 50 ust. 4 — deepfake i określone teksty publikowane publicznie

Podmiot stosujący system do generowania lub manipulowania deepfake’ami ma ujawnić, że treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana. Obowiązek obejmuje też określone teksty generowane lub manipulowane przez AI, publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego. Dla treści artystycznych, satyrycznych, fikcyjnych i analogicznych przewidziano szczególny sposób ujawnienia, a tekst poddany ludzkiej weryfikacji lub kontroli redakcyjnej może korzystać z wyjątku, jeśli osoba lub podmiot ponosi odpowiedzialność redakcyjną.

Triage: czy Twoja firma musi coś zrobić?

Zamiast pytać „czy używamy generatywnej AI?”, przejdź przez pięć pytań:

Co robi system? Rozmawia z człowiekiem, generuje treść, rozpoznaje emocje, tworzy deepfake czy wspiera edycję?
Jaka jest rola firmy? Dostawca rozwijający lub wprowadzający system na rynek, czy podmiot stosujący gotowe narzędzie w swoim procesie?
Gdzie trafia wynik? Do pracownika, klienta, publicznego serwisu informacyjnego, kampanii albo wewnętrznego szkicu?
Czy działa wyjątek? Na przykład ludzka kontrola redakcyjna z odpowiedzialnością, oczywisty kontakt z AI albo standardowa funkcja asystująca.
Jaki dowód zostaje? Zrzut interfejsu, konfiguracja oznaczeń, metadane, test wykrywalności, procedura redakcyjna, owner i log zmiany.

Ten triage powinien być wykonany per system i per use case. Firma może jednocześnie być podmiotem stosującym w jednym procesie oraz dostawcą w innym. Nie należy przenosić jednej kwalifikacji na cały katalog narzędzi.

Checklista operacyjna po 2 sierpnia

Zinwentaryzuj punkty styku AI–człowiek: chatboty, voiceboty, generatory tekstu, obrazu, audio i wideo.
Przypisz rolę i właściwy ustęp art. 50 dla każdego przypadku użycia.
Sprawdź informację dla użytkownika przed rozpoczęciem interakcji, a nie tylko w regulaminie.
Zweryfikuj oznaczenia maszynowe po eksporcie, konwersji i publikacji, nie wyłącznie w narzędziu źródłowym.
Ustal proces ujawniania treści i wyjątki związane z kontrolą redakcyjną.
Wyznacz ownera, próg akceptacji i dowód testu. Sama polityka nie pokaże, że kontrola działa.
Zdecyduj o kodeksie świadomie: podpis, późniejsze przystąpienie lub własny zestaw adekwatnych środków.

Praktyczny zestaw pól, wyników i decyzji można zapisać w otwartym Evidence Pack Semitory. Nie jest on automatycznym dowodem zgodności, ale wymusza wskazanie ownera, wersji, testu i wyniku.

A co z Digital Omnibus?

Rozporządzenie zmieniające (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus) weszło w życie 27 lipca 2026 r. W odniesieniu do art. 50 ust. 2 wprowadza regułę przejściową dla dostawców systemów generatywnych wprowadzonych na rynek lub oddanych do użytku przed 2 sierpnia 2026 r.: zgodność z obowiązkiem maszynowego oznaczania i wykrywalności trzeba zapewnić od 2 grudnia 2026 r.

Ta reguła nie przesuwa daty stosowania całego art. 50. Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się pozostałe obowiązki przepisu wobec systemów mieszczących się w jego zakresie, a treści wygenerowane i udostępnione przed tą datą nie muszą być oznaczane wstecznie.

Oficjalne źródło i zastrzeżenie

Zakres obowiązków, role, wyjątki i alternatywne adekwatne środki opisują wytyczne Komisji do art. 50 z 28 lipca 2026 r.. Status podpisywania i odpowiedzi proceduralne pozostają w FAQ Komisji o kodeksie, a regułę przejściową ustanawia rozporządzenie (UE) 2026/1744.

Ten materiał ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej ani kwalifikacji konkretnego systemu. Zakres obowiązków zależy od roli organizacji, przypadku użycia, funkcji systemu i wyjątków przewidzianych w AI Act.

Co dalej

Jeżeli potrzebujesz inwentaryzacji systemów, kwalifikacji roli, testu oznaczeń i materiału dowodowego, zobacz audyt AI Act oraz AI Assurance & Governance. W przypadku systemu budowanego przez innego dostawcę możemy ocenić kontrolę bez przejmowania całego projektu.